Veliki put 2005. (Španija i Maroko)

dvanaesti deo:  Monako, San Remo i jazero Garda

   
    Petak 12.08 - Po noći prelazimo u Francusku. Prolazimo kroz Perpinjan, pored Monpeljea i Nima. Oko 6.30 prolazimo pored Kana, zatim Nice, da bi u 07.30 ušli u najmanju državicu koja je predviđena za obilazak i posetu na ovom našem putešestviju - Monako. Tražimo parking. Još je rano, te tako još ništa nije otvoreno. Nalazimo jedan, ali zbog visoke cene parkiranja odustajemo od zamisli. Vozimo se kroz Monako, Monte Karlo, razgledajući ove dve gradske zone kneževine Monako. Dah nam zastaje. Kakav raskoš, sjaj, bogatstvo,... 

Monako:
    Monako, mala nezavisna kneževina u Evropi, formira enklavu u jugo-istočnoj Francuskoj, oivičena Sredozemnim morem na jugu, dok je na severu, istoku i zapadu okružena francuskom regijom Primorskih Alpa. Kneževina, koja leži istočno od Nice, je visokokotirano turističko mesto i kuća slavnih ličnosti koji su poreski prognanici. Površina kneževine je otprilike 2 kvadratna km.
    Državica ima procenjen broj stanovništva na 32,270 prema popisu iz 2004. godine. Time ima najveću gustinu naseljenosti za jednu nezavisnu državu – 16,135 stanovnika na km2. Očekivani životni vek za muškaraca je u proseku od 76 godina, dok za ženu ovaj broj iznosi prosečno 84 godine. U kneževinu su uključene i povezane 4 oblasti. Monako-Vil, kao prva oblast; glavni grad i bivša zona starih utvrđenja gde se nalazi i katedrala, kraljevska i vladina palata i okeanografski muzej koji je osnovan od strane princa Alberta prvog 1910. godine. La Kondamin, kao druga oblast; predstavlja glavnu luku kneževine. Fontvil, treća oblast; sadrži na svojoj teritoriji laku industriju. Monte Karlo, kao četvrta i poslednja oblast, najčuvenija je po svetski poznatim kazino-barovima. Takođe, u istom gradu se nalazi i pozorište, opera Monte Karla i filharmonijski orkestar.
    Manje od jedne petine stanovništa Monaka su njegovi domoroci. Ostali, veći deo čine uglavnom Francuzi (najviše po procentu), zatim, u dobroj meri su prisutni i: Italijani, Amerikanci i Britanci. Monako je prema veroispovesti 95% rimokatolički opredeljena država. Francuski je zvanični jezik, koji koristi otprilike polovina stanovništva kneževine. Ligurijski i monakežanski akcenat od izvornog italijanskog i francuskog jezika, se može čuti kod nekih 5,000 stanovnika države. Monakežanski akcenat se uči u školama. Ligurijski italijanski je zapravo bliži akcentima u regijama Pijemont, Lombardija nego standardnom italijanskom jeziku. Još jedan posebni akcenat kojim se sporazumeva nekih 4,500 domorodaca je Provenkal, regionalno narečje tipično za oblast jugo-istoka Francuske. Monakova poslovna škola – Univerzitet južne Evrope je ovde osnovana 1986. godine.
    Monakove ukupne brojke nacionalne i domaće proizvodnje su uključene s onima u Francuskoj, ali ekonomija ove kneževine je u velikoj meri zavisna prema uslužnim granama privrede, u prvom redu to je turizam. Druge, isto tako važne institucije privrede su bankarski i finansijski sektor. Turizam doprinosi više od 25% nacionalnom prihodu. Više od 230,000 posetilaca godišnje prenoći više od jedne noći u kneževini, dok više od milion su dnevni prolaznici. 1992. godine je zabeležena poseta od preko 4 miliona turista. Finansijski sektor je uspostavljen pod upravom princa Ranijera kao deo proračunskih težnji ka uvođenju raznolikosti u uspešan ekonomski sistem države. Društva, kao što su individualni poreski prognanici, našli su utočište u državici upravo zbog činjenice da ovde postoji minimalna stopa oporezivanja (ovde ne postoji  taksa poreza na dobit). Takođe, druga pogodnost koja privlači je i stog sistem bankarskih tajni. Početkom 2002. godine, Monako je odbio da pristupi Organizaciji za ekonomsku saradnju i razvoj po pitanju sporazuma na poresku utaju. Time bi bila prinuđena da razmenjuje informacije u vezi potencijalnih poreskih dužnika, što bi učinilo njen bankarski sistem providnim. 1999. godine, Monako je imao nacionalni prihod od 870,000,000$, što je jednako prema prihodnom kapitalu od 27,000$. Životni standard je među najvišim u svetu, može se porediti sa onim u najrazvijenijim francuskim gradovima.
    Laka industrija je naglo razvijena od kraja Drugog svetskog rata. Proizvodnja farmacijskih proizvoda, hemikalija, elektronske opreme, kozmetike, papira i kartona, odeće, tekstila i plastičnih dobara, predstavljaju sve od ekonomske proizvodne značajnosti. 2002. godine, veličina Monakove luke je udvostručena dolaskom novog plivajućeg doka, svetski najvećeg (350m). Drugi glavni izvori prihoda su četiri kockarska kazina, posebno svetski poznat u Monte Karlu, koji je preuzet od strane kneževine 1967. godine. Poštanskim markama se takođe obezbeđuju sredstva prihoda. Ekonomija Monaka se oslanja na migracionu radničku klasu, pretežno iz susedne Italije i Francuske.
    Novčana valuta Monaka je bila ranije francuski franak, ali je kneževina u skladu sa ostalim državama Evrope prihvatila Evro u januaru 2002. godine. U kneževini postoji 45 banaka.
    Kneževina nema dnevne novine, već dobija francuske listove. Postoji lokalna TV mreža - TCM i veliki broj radio - stanica.
    Grimaldi familija je vodeća familija Monaka već 700 godina. Novo uređenje, koje u znatnoj meri smanjuje snagu suvereniteta države, je uspostavljeno 1962. godine od strane princa Rajnera trećeg. Isti je stupio na presto 1949. godine. Zakonodavna vlast se deli od strane princa i Nacionalnog veća od 24 člana, koji se biraju prema glasovima običnih birača za mandatni period od 5 godina. Izvršna grana vlasti se sastoji od princa i Malog veća vlade kojima upravlja ministar države, i koji je po tradiciji francuski građanin.
    Vlada je sastavljena od dve grupacije: Unije za Monako sa 24 delegata  (od izbora u februaru 2003. godine), i Demokratske unije koja je prisutna sa tri delegata. Samo Monakežani imaju pravo glasa.
    Monako je članica Ujedinjenih nacija i Organizacije za bezbednost i saradnju Evrope.
    1297. godine, kneževina je stečena zaslugom kuće Grimaldi (poreklom iz Đenove). 1793. godine, tokom Francuske revolucije, Grimaldiju je oduzeto imanje i njegova je kneževina pripojena Francuskoj. Do polovine 1815. godine, Bečki ugovor je načinio kneževinu kao štićenika od strane Kraljevine Sardinije. 1861. godine, Monako je ponovo proglašen kao nezavisna kneževina pod zaštitom Francuske.
Državi je dodeljena uprava od strane princa Alberta Rainera  prvog 1911. godine. Prema ugovoru  iz 1918 godine, Monaku je zaprećeno da će izgubiti  suverenitet i potpasti pod Francusku,  ukoliko vladajući princ Grimaldi umre bez muškog naslednika. Princ Albert (rođen 1958 godine)  je naslednik princa Rainera. 1956 godine je princ Rainer oženio američku glumicu Grejs Keli. Tada je svetska pažnja bila usmerena na taj događaj, i time je pomogla materijalno da se obnovi monakovo bogatstvo tokom 60tih i 70tih godina prošlog veka. Ovaj događaj je takođe pomogao da se Monako svrsta u red najprivlačnijih odredišta za bogate turiste. Dvoje dece, koja su rođena  u braku gorepomenutih slavnih osoba su princeza Karolina (rođena 1957. godine) i princ Stefan (rođen 1965. godine). Princeza Keli gine pod nerazjašnjenim okolnostima u saobraćajnoj nesreći 1982. godine. 1993. godine je Monako priznat u UN. 1997. godine, Monako je proslavio 700 godina vladavine porodice Grimaldi. Amandman na upravu u 2002 godini je učvrstio pozicije Rainerovim naslednicima u nizu nasledstva.

        Pomirivši se sa činjenicom da nećemo stati barem ni na par minuta, nastavljamo prema Italiji. Prelazimo nekadašnju granicu Francuske i Italije i u San Remo stižemo u 08.30. Nakon parkiranja, odlazimo pešice ka centru mesta (potrebno je nekih 20 minuta peške). Odmah zapažam da je grad bogat cvećem. Ovo mesto takođe važi za jedno od skupljih na Mediteranskoj rivijeri. 

Krećemo se magistralom kroz grad. Ugledah spomenik Đuzepeu Garibaldiju, vođi italijanskih oslobodilaca Italije od austro-ugarske okupacije iz sredine 19. veka. Ovaj vođa narodnih i oslobodilačkih masa je davao i značajni doprinos Hercegovačkom ustanku u periodu od 1852 do 1878. godine, pomažući porobljenom srpskom narodu tokom istoimenog ustanka u borbi za oslobođenje od Otomanskog carstva. Koliko je samo njegovih boraca bilo dobrovoljaca u Hercegovini. Po broju stranih dobrovoljaca su ipak Rusi bili najbrojniji, ali je podatak za poštovanje i taj da je u redovima srpskih ustanika bilo i Italijana. Nastavljam dalje. Dolazim u centar gde beležim nekoliko zanimljivih detalja.
Kockarnica u San Remu



San Remo:
    Grad u Severnoj Italiji. Nalazi se u regionu Ligurije i Đenovskog zaliva. Grad je čuven po prodaji cveća i južnog voća. San Remo predstavlja takođe i ribarsku luku. Glavno je turističko odmaralište na Rivijeri cveća, duž koje se nalaze ulice oivičene palmama, kazina, hoteli, bašte, plaže i vile. 1920. godine je grad bio mesto održavanja savezničke konferencije tokom Prvog svetskog rata. Broj stanovnika je prema popisu iz 1990. godine procenjen na oko 59,600.

    Na plaži nailazim na tribinu muzičke skale  gde se svakog leta priređuje festival pesmi iz San Rema. U 11h polazimo dalje. Lošim predlogom za mesto susreta, ne uspevam svoje prijatelje iz Milana (Paolu i Mikeleta) ni da čestito "upitam za zdravlje". Naime, benzinska pumpa gde sam dogovorio sastanak (kod Varazea), ne dopušta zaustavljanje autobusa na duže vreme od vremena koje je potrebno samo za točenje goriva. Nažalost, nama u tom trenutku nije bilo potrebno gorivo, te tako sa bolom u duši se moram pozdraviti sa mojim prijateljima uz nadu na ponovni susret u skorije vreme na "ljudskom mestu". Uspevam tek toliko da razmenim koju reč uz obavezno razmenjivanje poklona. Pola sata kasnije se zaustavljamo na većoj benzinskoj stanici. Tamo  pravimo pauzu od nekih 45 minuta za ručak. Eh, da su znali moji milanezi da ovde možemo duže "divaniti". Put se nastavlja. Prolazimo pored Alesandrije, Pjaćence, Breše,...Oko 17.30 stižemo u auto kamp u mestu Dezencano di Garda, pored istoimenog jezera Garda. Ovde kampujemo.

Jezero Garda:
    Jezero se nalazi na granici provincija: Verona, Breša i Trenta. Sa 51km dužine i od 5 do 16km širine, jezero Garda zauzima površinu od 370km2. Reka Sakra je glavni snabdevač jezera vodom, dok reka Minčo odvodi vodu iz jezera u reku Po. Pojedini delovi jezera su konstantno izloženi olujama sa Alpa, dok je njegova zapadna i južna obala zaštićena  blagom klimom. Put, izgrađen na liticama iznad jezera zapadne njegove obale je sa okolinom  prava atrakcija za oko. Pojedini rejoni oko jezera su bitni zbog gajenja limuna, maslina, smokvi i duda. Jezero obiluje ribom. Brojne vile su sagrađene na obalama jezera. Na poluostrvu Sirmione, na južnoj obali, nalaze se ruševine rimskih vila i dvorac porodice  Skaligers iz 16tog veka. Mali grad Salo, na zapadnoj obali je bio baza Musolinijeve republike. Nakon 1944. godine, najveći deo Italije je bio u ruševinama usled savezničkih operacija.
 

Kamp ima plažu, međutim nedovoljno čistu i pristupačnu za kupače. Dok sam nameštao šator, pade mi na pamet ideja da uveče krenem ka Milanu (nekih 100tinak km udaljen). Sa još jednim istomišljenikom, Negoslavom Smiljanić, planiram da krenem oko 22.00. Taman što što smo se spremili za put, saznajemo za jedan propust: Sa vozom u 22.15 bismo morali prvo sići u Breši, tamo sačekati nekih 5-6 sati drugu liniju koja bi nas odvela u Milano. Takav nam raspored uopšte nije odgovarao, te smo morali da odustanemo od plana. Meni lično nije toliko ni žao, s obzirom da sam u Milanu bio već dva puta. Utehu pronalazim u zabavno-umetničkom programu u diskoteci kampa. Nakon toga odlazim na spavanje.